Artvin

Esbek Kilisesi

2010-03-20T14:55:00.000-07:00

Esbek Kilisesi Artvin Yusufeli ilçesi Darıca köyü Esbek mahallesinde bulunmaktadır.Araştırmalara göre 900 – 1000 yılları arasında yapılmış olan Esbek Kiliseleri, 5 adet irili ufaklı kiliseden oluşmaktadır. Bazı kiliselerin duvarlarında dönemlerini anlatan resimler vardır.En önemlisi Kilisenin birinde iki tane tünel vardır. Fakat bu tüneller zaman aşımıyla dolmuştur. Darıca köyündeki tarihi yerlerle ilgili olarak Gürcistan – Tiflis üniversitesinden görevliler birkaç kere araştırma için gelmiş olup belgesel çekim yapmıştırlar.Kiliselerin yapımındaki tüm malzeme köyün çevresindeki tedarik edilmiştir.

Esbek Kalesi ise İskitler tarafından yapıldığı sanılmaktadır. Esbek Kalesi köyün hakim tepesine kurulmuştur.

Esbek Kiliseleri ve Esbek Kalesi ile ilgili bilgi ve resimler için Sayın Ebubekir Alp'e teşekkür ederiz.Kilise ve kale ile ilgili daha çok resim için Darıca köyü resimleri sayfasına bakınız.

Ciro Şelalesi

2009-07-13T14:05:00.000-07:00

Ciro şelalesi Artvin ili Yusufeli ilçesi Özgüven köyü sınırları içerisinde bulunur. Daha bir kaç yıl öncesine kadar kimsenin varlığından bile haberdar olmadığı Ciro şelalesi, Erzurum Atatürk Üniversitesi'nden bir ekibin yaptığı çalışma ile Türkiye'nin en yüksek çağlayanı ünvanını almıştır.

Ciro çağlayanı tam dik bir düşüş sağlamamakla beraber kısa kademeli olarak 166 metrelik bir yüksekliğe sahip olduğu tescil edilmiştir.Çağlayanın bulunduğu Özgüven köyü İntkor yaylası da en az Ciro çağlayanı ilgi çekicidir.Yöre farklı coğrafi özellikleri dikkat çekmektedir.Yaylada ilginç trekking parkurlarının yanısıra irili ufaklı bir çok buzul gölüne rastlamak mümkündür.

Not:İlgili resimler artvin.biz web sitesinden alınmış olup Kemal Yazıcı tarafından eklenmiştir.

Artvin Livane Kalesi

2009-05-22T14:05:00.000-07:00

Livane kalesi Erzurum - Samsun karayolunun Artvin şehir merkezine çıkış sağlayan noktasında, Çoruh Nehri üzerinde bulunan Artvin Köprüsü’nün (eski artvin köprübaşı) karşı yanında, ırmak tabanından 70 m. yükseklikte ana kayaya bağlanmış konumdadır. Kale içerisinde sarnıç ve şapel kalıntıları bulunmaktadır. Yapı, 10. yüzyıl ortalarında Bağratlı Krallığı’nca inşa edilmiş, 16. yüzyılda Osmanlılar tarafından onarım görerek kullanılmıştır. Yüksek kulesiyle dikkat çekmektedir.Livane Kalesi yakın zamanda onarımdan geçmiş olup günümüzde sağlamlığını korumaktadır.

Rabat Kilisesi

2009-05-19T17:17:00.000-07:00

Ardanuç İlçesine bağlı 17 km. mesafedeki Bulanık köyü, Çamlık (Rabat) mahallesinde bulunmaktadır. Yapı yöredeki Kiliselerle benzerlik göstermektedir. Ortaçağ döneminde bölgeye hakim olan Bagratlı Krallığınca yaptırıldığı tahmin edilmektedir.

Ortaçağ mimarisinde özellikle içteki planı dışa yansıtan üçgen nişler kullanılmıştır. Üçgen nişler bölge mimarisinde çok ender olarak kubbe kasnağında kullanılır. Nişlerin sayılarının pencere açıklarından fazla olmasına bu kilisede rastlanır. Her iki cephesinde kabartma bitki motifi bezeli kesme taşlar bulunmaktadır.

Hamamlı Dolishana Kilisesi

2009-05-19T16:55:00.000-07:00

Artvin merkeze bağlı Hamamlı Köyünde bulunmaktadır.İl merkezine 32 km uzaklıkta olan kilise, Bağratlı I. Sembat tarafından 923-958 de yaptırılmıştır.XVI. Yüzyıl ortalarından sonra bir bölümü cami olarak kullanılmıştır.Manastırından günümüze sadece kilisesi kalmıştır.İşlemeli ve kapısındaki özelliğini günümüze kadar koruyabilmiş “güneş saati” ile etkileyici bir mimariye sahiptir.Tarihi eserlere olan ilgisizlik nedeniyle zamanla “güneş saati” yerinden sökülerek çalınmıştır.

Artvin Kafkasör Boğa Güreşleri

2009-01-27T05:10:00.000-08:00

Bu yılki (2009) 29. Artvin Kafkasör Kültür, Turizm ve Sanat Festivali 25-26-27-28 Haziran 2009 tarihlerinde yapılacaktır.

Kafkasör boğa güreşleri Artvin genelinde yapılan ve katılımın en fazla olduğu şenliklerin başında gelir.Aslında
festival sadece boğa güreşlerinden ibaret değil fakat ilk oluşumu boğa güreşleri ile olduğu için yörede Kafkasör boğa güreşleri olarak biliniyor.

Festival ismini yapıldığı yer olan Kafkasör Yaylası'ndan alıyor.Takısını ise en önemli etkinliği olan boğa güreşlerinden.Şenliklerin tam adı ise Kafkasör Kültür Turizm ve Sanat Festivali.Son zamanlarda festival kelimesi Türkçe bir kelime olmadığı için şenlik kelimesi ile değiştirme gayreti vardı ama sonucu ne oldu bilemiyorum açıkçası.

Şenliklerin oluşumunu kısaca ele alacak olursak aslı boğa güreşleri ile başlamıştır.(Boğa güreşlerinin neden başladığı ve neden devam ettirildiği konusuna birazdan devam edelim.)Daha sonraları ilginin artması nedeniyle ve şenlikleri daha cazip hale getirebilmek adına Artvin Belediyesi organizasyonu genişletmiş Artvin yöresinde yine sevilerek yapılan ve izlenen Karakucak Güreşleri'ni,kültürümüzün önemli bir parçası olan Halk Oyunları'nı Artvin ve ilçeleri ile ilgili çeşitli sanatsal faaliyetlerin sergilendiği Halk Sergilerini,son zamanlarda bu tür şenliklerde moda olan konserleri de şenliklere dahil ederek organizasyon 5 güne yayılmış ve son gün final günü en önemli etkinliği olan boğa güreşlerine ayrılmıştır.

Böylece 7 den 70'e herkes şenliklerde kendisi için de bişeyler bulabilmiş ve katılım artmıştır.Öyleki Artvin'den uzakta yaşayıp ta yılda sadece bir kez memeleketine gelebilen kişiler o geliş tarihini Kafkasör Festivali'ne rastlatmak için büyük çaba gösterirler.

Gelelim boğa güreşlerinin oluşumuna;eskiden insanlar tarlalarını koşmak,harmanını dövmek için bu hayvanların gücünden yararlanırdı.Herkes en azından 1 çift öküz bulundururdu ahırında olurda birine bişey olur veya satarım diye onun yerini alacak gençten bir tosun da bulunurdu bir çoğunda.Bunların başına her zaman bir çoban olmaz zaten ilkbahar geldimi bütün boğalar toplanıp birkaç ay yaylada kalacak.Kış aylarında sürekli ahırda kalıp ilkbaharın gelişiyle dışarıya çıkan boğalar tabiatlarında olan bir genle birbirlerine üstünlük kurma gereksinimi duyarlar.Bu üstünlük bazen bağırıp çağırarak bazen bir bakışla bir çok kezde kavga ederek kurulabiliyor.Arazinin dağlık oluşu hayvanların kavga ederken birbirlerine zarar vermeleriyle sonuçlandığı için insanlarımız düz bir yerde gözetim eşliğinde bu işi halletmek istemişler.Seyretmek te ilginç olmuş ve bu gelenek günümüzde böyle festivallere dönüşmüş.

Kaçkar Dağları ve Yaylası

2009-01-27T05:06:00.001-08:00

Kaçkar dağlarına ulaşım Artvin Yusufeli
üzerinden daha kısa olmasına rağmen bu konuda yeterli bilgilendirme olmaması Rize ve Çalıhemşin üzerinden gelen ziyaretçilere daha çok imkan tanınması ve gerek yazılı gerekse görsel basında Rize yöresinin tanıtımının daha iyi olması nedeniyle bir çok turist Kaçkar dağlarına gitmek için Rize-Çamlıhemşin güzergahını kullanmaktadır.Buna rağmen Yusufeli üzerinden her yıl yüzlerce turist Kaçkar Dağlarını ziyaret etmekte ve güzelim Olgunlar ve Kaçkar yaylalarının tadını çıkarmaktadır.

Kaçkar dağları üzerinde bulunan krater gölleri,fauna ve florası ile insanları büyülemekte;çeşitli trekking parkurları ve tanıdığı kaya tırmanış alanlarıyla eşsiz bir doğal ortamdır.

Kaçakar dağlarına tırmanmak isteyenler Yusufeli-Yaylalar köyü güzergahını kullanarak kolay bir ulaşım yapabilirler.Yaylalar köyü Yusufeli ilçe merkezine 53 km uzaklıktadır.Bu yolun 20Km lik kısmı Yusufeli-Sarıgöl
arası asfalt yo olup geriye kalan 33Km lik yol stablize yoldur.Yaylalar
köyü tırmanış için bir konaklama noktasıdır.Burada konaklayan
tırmanışçılar köyden yiyecek malzeme temin edebilecekleri gibi
tırmanış için kendilerine gerekli olan rehber ve katır ihtiyaçlarını
karşılayabilirler.

Konaklama imkanları ve gerekli iletişim bilgileri için Yusufeli Kaymakamlığının web sitesinde bazı bilgiler mevcut.

Artvin Çoruh Nehri Rafting Parkurları

2009-01-27T04:56:00.000-08:00

Bayburt’tan başlayıp İspir ve Yusufeli’ni takip ederek Artvin’e
kadar yaklaşık 260 km. uzunluğundaki nehirde, 4 farklı etapta rafting
yapılmaktadır.Raftinge ilgi duyan yüzlerce yerli ve yabancı turist Artvin'i ziyaret ederek bu etkinliklere katılmakta ve barajların yapılmasıyla birlikte önemini yitirecek olan çoruh nehrinde rafting sporu yapmaktadır.Ayrıca Yusufeli barhal çayında kano sporu yapılmaktadır.Rafting için neden çoruh nehri diye bir soru akla gelebilir bunun cevabı çoruh nehrinin dünyanın en hızlı akan ikinci nehri olmasıdır.

Bayburt-İspir ( 0-106 km ) :

Bayburt’tan Çoruh nehrini takip ederek Dikmetaş köprüsüne ulaşıldığında, köprünün her iki yakasında kamp kurulabilecek yerler mevcut olup parkura buradan başlanabilir, ikinci kampın yeri Aslandede veya Laleli olabilir. Bayburt-İspir arasındaki parkur 2-3 zorluk derecesindedir. Bu parkur ortalama 3 günde alınabilir. İspir’e gelmeden hemen önce (yaklaşık 3

km.) sol tarafta kamp yapma imkanı mevcuttur. Kamp yerinin yakınındaki
benzin istasyonundan ve alışveriş için İspir’den yararlanılabilinir.

İspir-Çamlıkaya: ( 106-134 km ) :

İspir-Çamlıkaya arası 3-4-5 zorluk derecesinde bir parkurdur. İspir başlangıç
noktasından (stabilize yol girişi km:0) 3.; 6,6.; 6,8.; 7,4. km, 8.
kilometrelerdeki su akışı iyi incelenmelidir. 28. kilometrede
Çamlıkaya’ya ayrılan yola gelmeden önce, nehrin sol yakasına kamp
kurulabilir. İçecek suyu 200 m. ileride yolun sol tarafında dağlardan
gelen dereden veya Çamlıkaya yol ayrımındaki beton köprüyü geçince
trafonun bulunduğu yerdeki direğin sağ alt tarafındaki pınardan temin
etmek mümkündür. Yiyecek imkanları Çamlıkaya’dan (yol ayrımından 4 km
mesafede) sağlanabilir.

Çamlıkaya-Tekkale: ( 134-178 km ) :

Çamlıkaya’dan itibaren Çoruh takip edildiğinde pirinç tarlaları, sebze ve meyve bahçeleri en çok karşılaşılan görüntüler olacaktır. 48. kilometrede Köprügören köyü geçilerek, 54. kilometrede Alanbaşı köyüne ulaşılacaktır. Kamp, Alanbaşı köyüne gelmeden sol tarafta Çoruh’a karışan derenin hemen yanına kurulabilir. Araba ile yakından takip etmek mümkündür. Bu parkurda, beton köprü geçişi sonrası zorluk derecesi 3-4-5 olup, taşlık yerlere dikkat edilmelidir. Çevreli köyüne gelmeden önce tarihi bir gözetleme kulesi ilgi çekicidir. 65.kilometrede beton köprüyü geçer geçmez sağ taraftan çıkıp Çevreli Köyü içerisindeki ilkokulun önündeki bahçede veya 7 km. daha ileride Tekkale köyünde kamp yapma imkanı vardır. Tekkale’den temin edilebilecek yerel rehberlerle tarihi Dörtkilise’ye yürüyüş yapılabilir. Kilisenin yanıbaşında akan derede alabalık tutulabilir.

Tekkale-Artvin ( 178-261 KM ) :

Tekkale’den parkura devam edildiğinde 6 km. sonra Yusufeli’ne ulaşılır.
Yusufeli’nde konaklama ve yeme - içme imkanı mevcuttur. Altıparmak
(Barhal) çayı, Çoruh’un en önemli kollarından biri olup Yusufeli
yöresinde Çoruh’a karışır. Suyun debisinin daha da arttığı bu bölümde
zorluk derecesi 3-4-5 dir. Yusufeli’nden 9 km. ileride Artvin-Erzurum
karayolu bağlantısında, beton köprünün arka tarafında Oltu çayı Çoruh’a
karışmaktadır. Yusufeli’nden 22 km. ileride, suyun akış hızı ve
debisinin yüksek olduğu aylarda Çoruh oldukça hırçınlaşır. İri ve
keskin kayaların da bulunduğu parkurun 100 metrelik bu bölümüne,
zorluğu belirtmek için ‘King - Kong’ denmektedir. Zorluk derecesi 5.9
olan bu bölümü geçmek, ancak Çoruh’un suyunun azaldığı aylarda
mümkündür. Zeytincik köyünden önce 33. kilometrede kamp kurulabilecek
bir alan mevcut olup köyden alışveriş yapılabilir. 43. kilometrede dar
bir kanyona girilmektedir. Yaklaşık 3 km. uzunluğundaki bu kanyonda
parkur 3 - 4 zorluk derecesindedir. 57. kilometredeki Oruçlu köyünün
bulunduğu yerdeki benzin istasyonunda botlar kıyıya çekilerek parkur
tamamlanabilir.

Benzin istasyonunda yeme, içme ve konaklama hizmeti
verilmektedir. Oruçlu köyünden Artvin 20 km. uzaklıkta ve zorluk
derecesi 1 - 2′dir. Bazı gruplar parkuru Artvin’e kadar uzatmaktadırlar.

Bilinmeyen (Saklı) Bir Tarihi Eser Karsevan Kalesi

2009-01-21T05:21:00.000-08:00

Geleceğini daha iyiye, daha güzele götürme çabası içinde olan toplumlar, geçmişinden vazgeçemez. Geçmiş, bugünü geliştirip, geleceğe yön vermede önemli bir kılavuzdur. Kendi tarihsel sürecini bilmeyen toplumlar, geri kalmaya mahkumdurlar. Kültürel miraslara sahip çıkmak, onları korumak, aynı zamanda ideolojik bir tavırdır da. Kültürel kalıt, tarihsel geçmiş, akıl ve bilimsel verilerin ışığında oluşur.

Gelecek kaygısı, tarih bilinci edinmeyi gerektirir. Tarih bilinci, sağlıklı gelecek için oluşturulan düşüncelerin biçimlenmesine yön verir.

Antropologlara göre, insanlık âleminin, hayvanlar âleminden ayrılması, iki milyon yıl öncesine dayanır. Bu süreçte insanlar, birbirleriyle ya da doğayla savaşım içinde olmuşlardır. Dönem dönem barışı da yaşamışlardır, bu süreç, günümüzde de biçim değişiklikleriyle devam etmektedir.

Anadolu coğrafyasında, binlerce yıllık savaşlar sonucu elde edilen kazanımlar vardır. Bunların korunup kuşaktan kuşağa aktarılması gerekirken, ne yazık ki, insanlar tarih bilincinden ve önemli kültürel kalıtlardan (miras) yoksun bırakılmaya çalışılmaktadır. Buna en çarpıcı örnekleri Hasankeyf’in , Çoruh vadisinin ve Yusufeli ilçesinin yok edilmeye çalışılmasıdır.

Uygarlık kavramını, kökleri milyonlarca yıl öncesine dayanan insanın ortaya çıkışı ve toplumsal evriminin bütünü oluşturmaktadır. Bu gerçeği bilmeden, çağımızın bugünkü ileri buluşlarından yararlanmak, çağdaş olmaya yetmez. İnsanı insan yapan değerleri bilmek gerekir. Bunun için, inancımıza, ideolojimize denk düşeni, işimize geleni koruyup, gelmeyeni yok etme hakkına sahip değiliz.

Artvin’in geçmişi, geleceği, sosyo-ekonomik ve kültürel sorunları değişik kesimlerce, farklı boyutlarda ve sıkça tartışılmaktadır. Özellikle Artvin’in kalkınması konusunda,”doğa turizmi” üzerinde durulmaktadır. Doğa turizminin özünü oluşturan tarihsel değerlere ne denli sahip çıkıldığı ise tartışma konusudur. Artvin yöresinde turizmi ilgilendiren, kültürel miras özelliği taşıyan ve koruma altına alınması gereken birçok tarihsel miras bulunmaktadır. Bunlardan biri, kaderine terk edilen Artvin - Artdanuç’taki “Karsevan Kalesi” dir.

Karsevan Kalesi Hakkında Bilgiler

Çocukluğumdan bugüne kadar Karsevan Kalesi ile ilgili birçok efsanevi öykü dinledim. Ancak hiçbir yazılı kaynakta adına rastlamadım. Bu nedenle tarihsel değerimize dikkat çekmek istedim. Yöre tarihi konusunda önemli ipuçları bulunabileceğine inandığım, bu kalenin arkeologlar tarafından incelenmesi için bu tanıtımın yararlı olacağı kanısındayım.

Karsevan Kalesi, Ardanuç’a 17 km uzaklıkta bulunan Tosunlu (Usot) köyü sınırları içerisindedir. Kalenin bulunduğu bölgeye “Karsevan” denilmektedir. Kale, Tosunlu köyünün doğusundadır. Kaleye köy merkezinden çıkınca Loryolu, Büyükmeşe, Demirkapı ve İncedere güzergâhından, yaklaşık 3 kilometrelik bir yolla gidilmektedir.

Kalenin batıya bakan yüzeyi el yapımı duvarla örülüdür. Üstünde kimlere ve hangi zamana ait olduğu bilinmeyen mezarlar vardır. Kalenin zirvesinde 2 metrekare çapında, 1.5 metre derinliğinde, büyük olasılıkla gözcü sığınağı olarak kullanılmış, yan duvarları ustaca örülmüş bir oda bulunmaktadır. Odanın tabanı ne yazık ki defineciler tarafından tahrip edilmiştir.

Kalenin 300 m doğusunda, Bulanık Köyü sınırları içerisinde Balkayası diye anılan bir kayalık bulunmaktadır. Kayanın alın yüzeyi orta kısımlara doğru bir girişi olan içerisinde geniş bir boşluk (mağara) olduğu söylenmektedir. Kale ile Balkayası arasından bir dere geçmektedir. Batısında yol güzergâhı üzerinde ve 1 km uzağında Demir Kapı, güney batısında Petek Taşı, güneyinde tüm bölge coğrafyasına hakim bir kaya (Kâb), batısında Çatalkaya yer almaktadır.. Kalenin dört yanı ormanlarla kaplıdır. Kalenin yanında bir bardağını bir seferde içilmesinin mümkün olmadığı bir kaynak suyu akmaktadır. Kalenin 1 km doğusunda Lori Yaylası, 1.5 km güney batısında Tosunlu Yaylası, 1.5 km kuzeyinde Ballı köyü (Gülica) çermiği (Misirot),3 km kuzey doğusunda Güleş Köyü sınırları içerisinde Çermik (Ğulğula), Gelin Kayaları , 5 km Kuzey Batısında ise Bulanık köyü Rabat Kilisesi yer almaktadır.

Karsevan Kalesi Hakkında Söylentiler

Kalenin tarihi bilinmemekle birlikte söylentiye göre; civarı M.Ö. yerleşim alanıymış. Kalenin karşısında yaklaşık 500 metre ilerisinde Köse Çayır adlı bir çayır, bu çayırda bir de mağara bulunmaktadır. Suçlular bu mağarada mahkûm edilerek cezalarını çekerlermiş.

Kalede, Kar adlı bir delikanlı varmış. Kalenin karşısında Bulanık Köyü sınırları içinde kalan Balkayası’ nda da Şirin adlı bir kız otururmuş. Kale ile kaya arasından Bulanık Deresi geçmektedir. Söylentiye göre o zaman burası denizmiş; karşıdan karşıya geçmek olanaksızmış. Kız karşıd cecim (cicim) dokur (örer), delikanlı kalede saz çalarmış. Kızla delikanlı birbirlerini karşıdan görerek âşık olmuşlar. Ancak bir türlü kavuşamamışlar. Bir söylentiye göre karşıdan karşıya geçme olanağı bulamamışlar. Bir söylentiye göre de kızın babası kızı Kar’avermemiş, onun için kavuşamamışlar.

Yine bir başka söylentiye göre, Balkayası’ ndan yukarıda adından söz edilen Demir Kapı civarına çıkan bir tünel varmış. Şirin ile Kar tünelin çıkışında buluşarak kaçmaya karar vermişler. Ancak Şirin çıkışa geldiğinde, tünelin çıkışında demirden bir kapı olduğu ve kapıyı açamadıkları, o bölgenin ismi de bundan ötürü Demir Kapı olarak adlandırıldığı söylenmektedir.

Olağanüstü bir doğa güzelliği ile iç içe geçmiş olan bu kale ile ilgilenilmesini, gidilip görülmesini, tarihsel yanını incelenmesini ve turizme kazandırılması için gereken çalışmaların yapılmasını diliyorum.

Yazar : Rasim YILMAZ

Şavşat Tibet Kilisesi

2008-09-08T13:44:00.001-07:00

Tibet Kilisesi Artvin İli, Şavşat İlçesi, Cevizli Köyü’ndedir. Tbeti Manastırı’ndan günümüze bir kilise ve bir şapel ulaşmıştır.

Şavşat Tibet Kilisesi Kilise Gürcü kralı Kuropalates Gurgen’in ölümünden sonra oğlu Aşot Kuhi (899–918) tarafından inşa ettirilmiştir. Meryemana’ya adanmış olan kilise Piskopos Stephane tarafından kutsanarak ibadete açılır.

Manastır kısa sürede sonra bölgenin önemli dini ve kültür merkezi haline gelir. 995 yılında burada yazılmış olan ve çok büyük sanatsal değer taşıyan bir İncil bugün St. Petersburg Halk Kütüphanesi’ndedir. Dıştan onaltıgen içten yuvarlak bir plana sahip olan bu kilisenin üzerine bilinmeyen bir nedenle, 11. yüzyılın ilk yarısında yeni bir kilise inşa edilir. Kilise 12. ve 13. yüzyıllarda birkaç önemli onarım daha geçirir. Bu onarımlar sırasında kilisenin dış duvarları düzgün kesme taşlarla kaplanır ve yine dış duvarlara kabartma tekniğinde süslemeler yapılır.

Bölgenin İslamlaşmasından sonra kilise cami olarak kullanılmaya başlanır. 1885 yılında kubbesine yıldırım düşmesi sonucu hasar görmüş olan kilisenin camii işlevi 1889 yılında sona erer. Bir süre yanındaki okulun tiyatro salonu olarak kullanılan kilisenin 1953 yılında kubbesi ile birlikte batı bölümü tamamen yıkılır. Manastır kilisesi, kuzeyine bitişen şapeliyle birlikte 22.40x22.80 m. boyutlarındadır. Kilisenin orijinal planı, sonradan yapılan eklemelerle çok değişmiştir. Günümüze harap halde ulaşan kilise serbest haç planlıdır. Kiliseye giriş batı haç kolunun kuzey duvarından sağlanır.

Orta mekan dört serbest destek üzerinde yükselen kubbe ile örtülmüş ve dört yönde haç kolları ile genişletilmiştir. Doğuda apsis ve iki yanında ikişer katlı birer oda vardır.

Kilisenin batı haç kolunda bir galeri katı ve kuzey haç kolunun dış duvarına bitişik bir şapel bulunur. Kilisenin günümüze ulaşan doğu ve güney duvarları düzgün kesme taşlarla örülmüştür.

Duvar yüzeyleri üç kademeli kör kemer dizileri ile hareketlendirilmiştir. Dışta pencere ve kapı çerçevelerine kabartma tekniğinde geometrik ve bitkisel bezemeler işlenmiştir.

Yusufeli Barhal Kilisesi

2008-06-15T18:39:00.001-07:00

Barhal Manastırı Artvin ili, Yusufeli ilçesi, Altıparmak Köyü’nde Barhal Çayı’nın sağındaki yamaçtadır. Manastırdan günümüze bir kilise ve iki şapel ulaşmıştır.

Barhal Kilisesi973 tarihinde Şatberdi Manastırı’nda kopya edilen “Parhal İncili”ne göre manastır, Gürcü Kralı David Magistros (krallığı, 961-1001) tarafından 961-973 yılları arasında inşa ettirilmiş olmalıdır. Elyazmasında manastır kilisesinin Vaftizci Yahya’ya adandığı belirtilir. Gürcü kralı Büyük Aleksander (krallığı, 1412-1442) döneminde, kilisenin güneyindeki giriş açıklığı önüne bir mekan eklenir. Orta nefin güney duvarındaki kırmızı boya ile yazılan yazıtta, kilisenin, Patrik VIII. İovan (patrikliği 1495-1507) döneminde onarıldığı belirtilir. 1518 yılında, Atabek Kvarkvare tarafından, kilisenin batı girişi önüne yeni bir mekan eklenir. Kilisenin güney ve batı girişi önüne eklenen mekanlar günümüze ulaşmamıştır.

Kilise 17. yüzyılın ortalarından bu yana cami olarak kullanılmaktadır. Parhal Manastırı Kilisesi, 28.40x18.65 m. boyutlarında üç nefli bazilikal planlıdır. Kilise planı ve boyutları ile Yusufeli Dört Kilise Manastır Kilisesi ile büyük benzerlik gösterir. Kiliseye kuzey, güney ve batı duvarı ortasındaki üç kapı açıklığından girilir. Kilisenin camiye çevrilmesi sırasında kuzey ve güneydeki girişler örülerek kapatılmış, güneydeki giriş mihrap olarak düzenlenmiştir.

İçte orta nef, yan neflerden daha geniş ve yüksek tutulmuş olup nef ayrımı, haç planlı dört çift paye ve bunları bağlayan yarım daire kemerlerle sağlanır. Orta nefin doğusunda yarım daire planlı apsis ve apsisin iki yanında iki katlı birer oda bulunur. Odaların yan neflere açılan kapı ve pencereleri kilisenin camiye çevrilmesinden sonra kapatılmıştır. Orta nefin batısında, sonradan eklenen bir galeri katı vardır. Galeri katı, dikdörtgen biçimli, iki serbest, iki duvar payesi ve bunları bağlayan yarım daire kemerlerle taşınır. İç mekan 36 pencere ile aydınlatılır. Üç basamaklı platform üzerine oturan kilise düzgün kesme taş kullanılarak dolgu duvar tekniğinde inşa edilmiştir. Duvar tekniği ve taş kullanımı, özenli bir işçilik gösterir. Yayınlarda kilisenin apsisinin freskolarla bezeli olduğu belirtilse de günümüzde sıva ile kaplıdır. Toprak kayması sonucu kilisenin dış zemin seviyesi yükselmiştir.

Kilisenin doğu ve batı cepheleri merkeze doğru giderek yükselen yedi; kuzey ve güney cepheleri eş yükseklikte on yarım daire kemerli kör arkadlarla hareketlendirilmiştir. Yan neflerin çatıların üzerinden görünen, orta nefin kuzey ve güney duvarlarında, eş yükseklikte oniki yarım daire kör kemer bulunur. Orta nef dıştan çift pahlı çatı, yan nefler ise tek pahlı çatı ile örtülüdür.

Yapının cepheleri ve pencere kemerlerinde, bitkisel ve geometrik motifler ile figürlü bezemeler görülür. Batı ve kuzey cephede, pencerelerin üst hizasında yoğunlaşan figürlü bezemeler arasında, kuzeydeki iki pencerenin üzerinde bir aslan ve karşılıklı iki tavuskuşu, güney kapının sağındaki pencerenin üzerinde kollarını iki yana açmış sakallı ve uzun etekli tunik giyen erkek figürleri dikkati çeker. Yanındaki yazıtta “Teodore” adı ile kaydedilen erkek figürü, yapının mimarı olarak yorumlanır. Güney kapının solunda ise üstte koruyucu ve güç sembolü olarak tek başına bir arslan kabartması bulunur.

Doğu cephede ve içte nef ayrımını sağlayan kemerlerin yüzeyinde, palmetler, kıvrık dallar ve dilimlerden oluşan bitkisel bezeme ile haç motifleri ve geometrik motifler uygulanmıştır. Güney cephede ise kırmızı boya ile yapılmış ışın motifleri bulunur. Kilisenin güneyindeki tepede, manastıra ait iki şapel yer alır. Şapeller, doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlı ve yarım yuvarlak apsislidir. Şapellerin örtü sistemi, büyük ölçüde çökmüştür. Ancak kalan izlerden, örtünün beşik tonoz, apsiste ise yarım kubbe olduğu anlaşılır.

Yusufeli İşhan Kilisesi

2008-06-07T08:18:00.000-07:00

İşhan Manastırı Artvin İli, Yusufeli İlçesi, İşhan Köyü’ndedir. Manastırdan günümüze bir kilise ve bir şapel ulaşmıştır.

İşhan KilisesiKilisenin adı ilk olarak, 951 tarihli “Grigor Khandza’nın Yaşamı” adlı elyazmasında geçer. Khandza Manastırı’nda Gürcü dilinde yazılmış olan ve halen Kudüs’de saklanan elyazmasında, III. Nerses’in piskoposluğu döneminde (641-661), doğum yeri olan İşhan’da tetrakonchos planlı bir kilise inşa ettirdiği belirtilir. Ancak, kısa süre sonra başlayan Arap akınları sırasında kilise tahrip olur ve terk edilir. Dokuzuncu yüzyılın başında Rahip Saba, Kral Adarnese’nin (ölümü, 826) desteği ve maddi katkısıyla, tahrip olan kilisenin yerinde yeni bir manastır kurar ve manastırın ilk rahibi olur. Kilisenin içindeki ve güney duvarındaki beş ayrı Gürcüce yazıttan, kilisenin 917 yılından başlayarak 1032 yılına kadar değişik dönemlerde onarıldığı anlaşılır.

12.-14. yüzyıllarda ise kilisenin batı, kuzey ve güneyine yeni yapılar eklenir. Çoruh Havzası’ndaki beş piskoposluk merkezinden biri olan manastır 17. yüzyıla kadar kullanılır. 19. yüzyılda Osmanlı-Rus savaşları sırasında, Osmanlı ordusunun kışlası; 19. yüzyılın sonundan 1983 yılına kadar kilisenin batı haç kolu cami olarak kullanılır. 1987 yılında ise manastır TC. Kültür Bakanlığı tarafından tescil edilerek korunması gereken taşınmaz kültür varlıkları arasına alınmıştır.

İşhan Manastır Kilisesi, dıştan 35.00x20.70 m. boyutlarında, haç plan tipindedir. Kare planlı orta mekan, herbiri yaklaşık iki metre çapında dört serbest taşıyıcılar üzerinde yükselen kubbe ile örtülüdür. Merkezi mekan dört yönde haç kolları ile genişletilmiştir. Doğu haç kolu yarım daire planlı apsisle sonlanır. Kilisenin apsisi, kemerlerle birbirine bağlanan sekiz sütunlu düzenlemesiyle kendine has bir özellik gösterir. Apsislerin iki yanındaki mekanlar iki katlıdır. Merdiveni bulunmayan ikinci kattaki odaların inzivaya çekilen keşişler tarafından kullanıldığı tahmin edilir. Yapının batı haç kolu, diğer haç kollarına göre yaklaşık üç kat daha uzundur. Kilisenin camiye çevrilmesi sırasında, batı haç kolu ile merkezi mekan arasına bir duvar örülmüş; batı haç kolunun, güney ve batı duvarlarındaki iki kapı kapatılmıştır. Kapatılan kapılardan güneydeki caminin mihrabı; batı haç kolunun kuzeyindeki ek mekan ise son cemaat yeri olarak kullanılmıştır. Kilisenin içi 966 yılında duvar resimleri ile bezenmiştir. Günümüzde sadece kubbe ve güney haç kolundaki resimler kalmıştır. Kubbenin ortasında, “Haçın Göğe Yükselişi” sahnesi yer alır. Mecevherlerle bezenmiş olan haç dört melek tarafından taşınır. Kubbe eteğinde, dört yönde birer kez tekrarlanan Tevrat’taki “Zekeriya’nın Rüyası” sahnesi, dört kanatlı atın koşulduğu iki tekerlekli araba ve üzerinde ayaktaki sürücüsü ile tasvir edilmiştir. Her arabanın üzerinde bulunan, tek satırlık Gürcüce yazıtlarda, “ilk arabaya siyah atlar koşulmuştu”; “batı tarafa beyaz atlar koşulmuştu”; “ve güneydeki arabaya kestane rengi atlar koşulmuştu”; “ve doğuda alaca” ifadeleri yer alır. Kubbe kasnağında pencere aralarındaki onaltı kemer içinde ayakta duran birer peygamber; peygamberlerin üzerindeki onaltı yuvarlak niş içinde ellerinde asa tutan birer melek ve pencere kemerleri içinde ellerinde rulo tutan birer asker aziz resmedilmiştir.

Kuzey, güney ve batı haç kollarında, duvarlarda ve pencerelerin kemerleri içinde bulunan fresko kalıntıları, tanımlanamıyacak haldedir. Kuzey haç kolundaki pencere kemerinde, madalyon içinde tasvir edilen ve elinde kilise modeli tutan kadın portresi, başındaki taç ve üzerindeki mavi elbise ile soylu biri olabilir. Kilisenin düzgün kesme taşlardan örülen dış duvarları, kör kemer dizileri ve aralarındaki derin nişlerle hareketlendirilmiştir. Cephelerde kemer dizileri ile oluşturulan düzenleme, kubbe kasnağında da tekrarlanmış; kemer içlerinde dikdörtgen ve yuvarlak pencereler açılmıştır. Kubbenin konik çatısı, Haho manastır kilisesinde olduğu gibi koyu kırmızı ve gri renklerde, parlak sırlı kiremitlerle kaplanmıştır.

Kilisede, bezeme amacıyla toplam 22 değişik geometrik ve bitkisel motif kullanılmıştır. Bezemeler sütun başlık ve kaidelerinde, pencere kemerlerinin yüzeylerinde, kasnak ve çatı silmelerinde belli bir programa bağlı kalmaksızın tekrarlanır. Kilisenin batı haç kolu güney duvarındaki pencerenin altında “Aslan ile Ejderin Mücadelesi”ni gösteren bir kabartma bulunur. Kilisenin güneybatısındaki şapelin kapısı üzerindeki Gürcüce bir yazıta göre, şapel, Kral I. Gurgen (ölümü 1008) tarafından 1006 yılında yaptırılmış ve Meryem’e ithaf edilmiştir. Dıştan 10.30x5.70 m. boyutundaki şapel, doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlı ve tek neflidir. Doğuda, yarım yuvarlak bir apsisle sonlanan mekanın örtüsü beşik tonozdur. Apsiste ve batı duvarında birer pencere bulunur. Şapelde giriş ve pencere açıklıklarını çevreleyen kemerler, bitkisel ve geometrik motiflerle bezelidir. Geometrik motifler arasında, gerçek ve masalsı hayvan tasvirlerine yer verilmiştir. Şapelin içinin duvar resimleriyle kaplı olduğu düşünülse de; günümüze sadece apsis yarım kubbesindeki resim gelebilmiştir. Freskoda, “Tahtta Oturan İsa” sahnesi ve onun altında üç figüre ait kalıntılar görülür.

Öğdem Köyü

2008-04-13T17:58:00.000-07:00

Muhtar :Mehmet ÖZTÜRK Nufüs : 1324
Önceleri ilçe merkezi olan Öğdem köyü oldukça geniş sayılabilecek yüzölçümüne ve diger köylere nazaran daha değişik bir coğrafi yapı ve verimli düz topraklara sahiptir.Çok yoğun bir nufüs yapısına sahip olmamakla beraber bir çok mahallesi ve mezrası bulunmaktadır.
Bunlardan bazıları; Dutlupınar (Küşnara),Tırpanat,Kavaklıdere gibi sıralanabilir.Ayrıca mezra diye nitelediğimiz yerleşim yerleri de bulunmaktadır.İsimleri; Kapreşet,Mandagut,Vaslat,Patanoşet, Kannet,Gurgelet gibi sıralanabilir. Bu yerleşim yerleri genellikle hayvancılık bakımından elverişli olup geniş meralar ve otlakara sahiptir.Önceleri kış mevsimleri de kulanılan yaylalar nüfusun göç etmesi ve köyde genellikle yaşlı nüfusun kalması nedeniyle kışları pek rağbet görmemektedir.Yazları serin olması nedeniyle hayvancılık açısından oldukça elverişli olan yaylalarda genellikle büyükbaş hayvancılık yapılır.Büyükbaş hayvanlar seçilir ve erkek hayvanlar bir çoban gözetiminde Haziran,Temmuz ve Ağustos aylarında dağlarda beslenir.Geceleri de dağlarda kalırlar hemen hemen büyün köyler için geçerli olan bu kural son zamanlarda hayvancılıktaki azalma nedeniyle uygulanamamaktadır.Dişi hayvanlar ise hayvan sayısına göre nöbetleşe veya bir çoban tutularak otlatılır.Küçükbaş hayvancılk ise neredeyse tamamen önemini kaybetmiştir.
Köyde zengin sayılabilecek yaban hayatı vardır.Orman açısından oldukça zengin olan köyde ayı,domuz,kurt,tilki,sansar,yabani keçi,tavşan,kınalı keklik ve daha değişik kuş türleri göze çarpmaktadır. Öğdem köyü göç vermeden önce oldukça faal bir yapıya sahipti.Öyleki köyde ilçe olduğu zamanlarlardan kalan Tarihi kaymakamlık binası dahil bir çok resmi kurum ve kuruluş binası bulunmaktadır.Önceleri bir çok bakkal, kahvehane ve demirci ustalarının dükkanlarını barındıran Öğdem köyü şimdilerde bu özelliklerini tamamen yitirmiş sayılabilir.
Öğdem köyünde kaleboynu diye adlandırılan yerde bir kale kalıntısı bulunmaktadır. Literarürlerde Öğdem kalesi diye adlandırılan bu kalenin yapım tarihi ve kimler tarafından yaptırıldığı kesin olarak bilinmemekle beraber gözetleme amacı ile yapılmış olabileceği vurgulanmaktadır. Ayrıca Öğdem köyünde tarihi bir cami vardır gerek taş yapısı gerekse ahşap minare ve ahşap işlemeleriyle görülmeye değer bir eserdir. Esendal Çamlıca Kömürlü Esenyaka ve Çıralı köyleriyle komşu olan Öğdem köyünde orman yangınlarını gözetlemek amacıyla Ziyaret tepe diye adlandırılan tepede gözetleme kulesi bulunmaktadır.

Diğer yusufeli köyleri ve Öğdem köyü ile ilgili daha çok resim ve bilgi için artvin biz'i ziyaret edin